Tem 2, 2020

Posted by in Kitap | 0 Comments

YILDIZLARDAN DÖNÜŞ

YILDIZLARDAN DÖNÜŞ

YILDIZLARDAN DÖNÜŞ-/Stanislaw Lem

Betrizasyon…!
Bilim, belki de elimizde kalan veya bize miras bırakılan son güç,son sığınak … Güç diyorum,çünkü bilim bir bilme işinden çok ispat işi. Bilmek ise,başka bir çok yol ile mümkün. Gözlemle yazılı olmayan birçok şeyi bilmemiz gibi mesela. Bir bakış bilimsel olarak incelenebilir ki, bunu pek çok ruh işçisi yada psikoloji işcisi yapıyor. Ama biz, annemizin ne dediğini bunlar olmasa da bir bakışından biliriz. Ya da sevdiğimiz insanın, düşmanımızın… Bunu bilmek için bilme ihtiyaç duymuyoruz. Ayırt edebiliyoruz elbette ,insan davranışlarını ruh bilimcisi olmasak da. Bilim savaş alanında ya da toplu kıyımlar da bir güç özellikle . Atom enerjisi mesela, bir yok etme gücü… Bir virüs, yok etme gücü… Ama bir ilaç, iyileştirme gücü… Bizim elimizde neye evrileceğini kestiremediğimiz bir güç. Bilme isteği ise,ayrı bir olgu. Kuşkusuz bilimin gelişmesi için gerekli ön şart . Ama insanoğlu sadece bilerek yaşamayı hiç beceremedi. Doğamızda hep bir eksik olan bir duygu. Bilmek ve bununla hayatı idame ettirmek pekala mümkün iken; insanoğlu hissetmek de istiyor. Arzulamak,arzulanmak sebepsiz ön görülemez şeyler de istiyor. Sürpriz seviyor mesela,kurgulanmış bir gerçeklik onu mutlu etmiyor ancak huzurlu ve güvenli kılıyor. Oysa bizi biz yapan her şey,öngörülen ve bilinen ve deneysel sonuçlara dayalı kuru bilgiden ibaret değil ve bence iyi ki de öyle değil.
Bilimin ve teknolojinin gelişmesi bence hayalperestler sayesinde mümkün oldu. Kurgu..bilim yazarlarının kurguladıkları bazı şeyler şu an gerçek. Uzay yolunda iletişim sağlayan o küçük alet şu an var. Bitmeyen enerji şu an var. Aya gittik mesela. Bunlar hayalcilerin çok önce düşünüp kurguladıkları romanlar da var. Lem ise bu noktada bence çok özel bir yazar. Kurgularını okurken müthiş keyif alıyorum. Bir felsefesi var her romanın. Solaris bunlardan biri. Aden keza. Ama bu son okuduğum romanı ayrı bir yerde bence. Çünkü muhteşem kurgulamış ve dehşet verici ayrıntılarla dolu. Bunlardan bir Jose Saramago’nun yaptığı gibi bir tek parametreyi ortadan kaldırmaya yönelik. Bu kitabında bir toplum bilimci gibi davranıp. Bir soru sormuş. İçimizdeki şiddetin kaynağı ne? Ve bu kaynak bir şekilde-ki onun adını da uydurmuş “Betrizasyon”– ortadan kaybolursa nasıl bir toplum oluruz ve biz olur muyuz?

Elbette bu işlem bilimsel pek çok metodu içeren karmaşık bir süreç olacaktır; ama sonuçta biz yani ademoğlu nasıl olurdu? Bu sorunun cevabını aramış. Bulduğu elbette kendince öngörüleri pek çok alet edavat ve ayrıntıyla birlikte kurgusunun içine katmış.Bir sürü alet içinde en dikkat çekeni uyku ile ilgili olanı ve yerçekimini yenen aletti. Bana bir kitabı hatırlattı bu alet “Uyku İmparatorluğu”. Bu kitapta geçen bir alet buraya çok uyuyor. Uyku imparatoru olmak isteyen bir bilim insanının bulduğu uyku aleti. Burada da toplumu idealleştiren egemen ergin bulduğu çözümde bu noktada insanı insan doğasından çıkarıp kitapta geçtiği tabirle “lapa” haline getiriyor. İçindeki o vahşi arzuları ortadan kaldırırken, bilme isteğini ve arzularını da ortadan kaldırıyor. İnsan korkma duygusunu yitirirse nasıl bir toplum olurduk sorusunu soruyor. Bilinen tüm vahşi isteklerden arındırılmış bir ademoğlu… Elbette heyecanını yitirmiş bir ademoğlu olurdu diyor Lem.

Bilmeyi de istemez gitmeyi de araştırıp bulmayı keşfetmeyi de istemez. Para yok mesela çalışma yok kavga yok gürültü yok tecavüz yok. Anlattığı bir “cennet” aslında ve bu yaşadığımız dünya da bir cennet. Ve bazen yapılan tüm çabaları taktir etse de:”İnsanın içinden insan olmayı almışlar” demeyi de kendinde hak görüyor.
Bir adamın ağzından anlattığı bu kurgusal romanda elbette kişisel gidiş gelişler ve geçmişle hesaplaşma olmazsa olmazı. Kişisel hazzın bizi götüreceği doyumsuz dağ zirveleri yanında kendini sıfırlamanın gerekliliği de yer alıyor. Kendi iç hesaplaşman susmakla mümkün gözükmüyor yazara göre. İlla ki pay etmelisin içindeki irini başka yüreklere başka kulaklara.
Keyifli Okumalar!

Ömer AYDEMİR

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir