May 12, 2020

Posted by in Kitap | 0 Comments

TREN

TREN

TREN /Engin Gençtan

Zaman zor bir kavram. Anlamak,anlamdırmak ve en çok da açıklamak zor. Bilim insanları,evrenin büyük patlama ile birlikte genişlediği için zamanı bu şekilde düz bir çizgi gibi algılıyoruz diyor. Oysa gezegen ve yıldızların hareketine bakarsak,hepsi bir çember veya elipsoid bir yörüngede dönüp duruyor. Her şey hareket halinde olsa da, bu hareket genel anlamda bir ‘döngüsel’ hareket. Her şey tekrar ediyor aslında. Aylar,günler,yıllar gibi kavramlar şu an sadece bizim uydurduğumuz ve zamanı kavramayı kolaylaştırmak için kabul ettiğimiz kavramlar. Pek çok teori var ama ben iki teoriyi çok seviyorum. Bir;uzay zamanı maddeler kütleleri oranında büker. İkinci ve belki en hoşuma gideni maddesel görünen dünyanın titreştiği ve bizim algıladığımız gerçekliğin,bu titreşimlerden biri olduğu. Bilinen adıyla çoklu evren teoremi. Bu iki ayrı teorem biri zamanı ve mekanı anlamak adı, biri de bir sürü doğaüstü olayı anlatmak adına hoş. Belki de gerçek bu değil,belki de tamamen farklı bir mekanizma var işleyen farkedemediğimiz. Ne diyeyim şu an? İnsan aklının bulduğu iyi iki çözümleme karşımızda. Zaman ve mekanın algısı herkes için farklı bir öneme haiz. Bu bazen hızlı geçmesini istediğimiz bir zaman, bazen de bulunmayı hiç istemediğimiz bir mekan olabiliyor. Algılarımızın ise,göreceli olduğu herkesin malumu bunu biliyoruz.


Yolculuk ve yol kavramı da zaman ve mekandan ayrı düşünülemez. Bu kavram çorbası içinde belki de en sevdiğim yolun güzel olduğu,yolculuğun güzel olduğu.Ne başı,ne sonu,hepsi… Yavaş yürünen bir yol… Yürünen dedim çünkü hız bir sorun günümüzde. Hızlı gidince de bir şey değişmiyor aslında, zamandan ve mekandan tasarruf söz konusu değil bence. Tasarruf ettiğimizi düşündüğünüz zamanda ne yapıyoruz ki?Rutin dışına çıkma rutini yaşadığımız… Oysa yolculuk keyifli ve tat alınacak yegane şey de kendisi.
Ve elbette herkesin dilinden düşürmediği kavram ‘şimdi’ yani ‘şu an’. Bu kavram da o kadar zor ki,bir sürü felsefeci,sosyolog psikiyatrist bunu açıklamaya girişmiş ve fakat tabi ki tıpkı zamanın tümü,geneli gibi tam olarak çözememiş.
Bir ‘şimdi’nin romanını okudum.Engin hoca bir şimdi romanı yazmış,gelecek ve geçmişden kopan bir şimdinin romanı. Pek çok şimdiyi,bir şimdi de yazmış demeliyim aslında. Zaman ve mekanın birbirine karıştığı bir gerçeküstü an içinde oturtmuş karakterlerini. Gelecek ve geçmiş bir araya gelmiş. Yaşayan,yaşamış olan ve yaşayacak olan tüm karakterlerden bir kaçını alıp, şimdiye sığdırmış. İsimler ise önemsiz bir ayrıntı olmuş yaşayan şu an içinde. Herbiri,kendini bir trende bulan bir güruh. Bunların istekleri ortak aslında, yaşadıkları gerçeklikten kaçma istekleri. Yorulmuş,bezgin,anlaşılmamış ve örselenmiş karakterler… Zengin-fakir ayrımının ortadan kalktığı,sosyal statünün bir işe yaramadığı bir yolculuğu seçmiş tren yolculuğu.

Nasıl ki,hayatınızda olan her şeyi kontrol edemezseniz,yolculuk sırasında yanımızdaki kişi veya kişileri de seçemeyiz. Hele de bu bir tren yolculuğu olursa… Diyeceksiniz trende mevki vardır. Birinci sınıf,ikinci sınıf ,yataklı,kuşet vesaire…Ama bu seçiminize bağlı olmayabilir. Yani birinci sınıf dolu ve siz gitmek zorunda iseniz; mevkiye bakmazsınız bakamazsınız.
Bir sürü zaman diliminde yaşamış,kendince bir sürü sorunu olan karakterleri bir araya getirip,tıpkı evrensel döngüsel hareket halinde olan bir trenin içine koyarsanız ne olur? İşte yazar bu soruya bir cevap aramış kimin hangi cümle ve davranışları, onları o yolculuğa çıkma şartları, birbirlerini nasıl etkiler diye sormuş üstat. Trene kendi iradesi ile binen insanların bile kaçma isteklerini,çelişkilerini ve açmazlarını yazmış. Birbirine değen,titreşen bir şimdi içinde aranmış cevaplar. Roman,gerçeküstü ve/ fakat gerçekçi bir dille yazılmış. Cümleler derin ve uzun değil elbette,konuşma diliyle ve kısa cümlelerle yazılmış. Ruh halleri ile birlikte değişen zaman ve mekan kurgusu içinde gerçek üstü bir gerçek roman okudum.Rayların üzerinde küçük,büyük,sevimli,sevimsiz ünlü sıradan katakterler arasında…
Keyifli Okumalar!

Ömer AYDEMİR

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir